Tuesday, 17 May 2022

เดหลีไม้ล้มลุก อายุนาน ดอกให้กลิ่นหอม หลายสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยม ปลูกง่าย ดูแลไม่ยาก

เดหลี

เดหลี ไม้ล้มลุกชนิดนึ่ง มีถิ่นกำเนิดในแถบทวีปอเมริกาใต้ เช่น เวเนซูเอล่า โคลัมเบีย ปัจจุบันที่พบเห็นมีมากกว่า 40 สายพันธุ์ นิยมปลูกประดับต้น ประดับใบและประดับดอก อีกทั้งยังมีความเชื่อว่าบ้านไหนปลูกไม้ชนิดนี้ไว้ ช่วยส่งเสริมสิริมงคล ทำให้มีอายุมั่นขวัญยืนและนำพามาซึ่งโชคลาภ การปลูก การดูแลต้นเดหลี เป็นอย่างไร ยากไหม ประโยชน์ที่น่าสนใจ รวมถึงสาระความรู้ต่าง ๆ ในบทความนี้เรามีข้อมูลดี ๆ มาฝาก 

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ : Spathiphyllum

ชื่อวิทยาศาสตร์ :  Spathiphyllum   spp.

ชื่อวงศ์ : Araceae     

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น

       เดหลี ไม้ล้มลุก มีอายุนานหลายปี ลำต้นมีสองส่วน คือ ลำต้นส่วนที่อยู่ใต้ดินลักษณะเป็นหัวและไหล ลำต้นที่อยู่เหนือดินแตกหน่อจากไหลขึ้นมา โดยจะแตกหน่อออกทางด้านข้าง ทำให้ดูเป็นกอ ทรงพุ่มขนาดเล็ก ลำต้นมีความสูง 40-70 เซนติเมตร โดยประมาณ ซึ่งทั้งลำต้น ใบ และดอก ทุกส่วนเมื่อกรีดจะมีน้ำยางใส

ใบ

       ใบมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับกันจากลำต้น ก้านใบมีสีเขียวเข้ม ยาวประมาณ 30-40 เซนติเมตร ใบรูปทรงรี แผ่นใบเป็นมันและเรียบ มีสีเขียวเข้ม ปลายใบเรียวแหลม โค้งลงดิน ส่วนโคนใบสอบแคบ ลักษณะของขอบใบจะเป็นคลื่นเล็กน้อยขนาดใบกว้างประมาณ 15-25 เซนติเมตร ยาว 25-50 เซนติเมตร มีเส้นกลางใบเป็นร่องสีเขียวเข้มสามารถมองเห็นได้ชัดเจน

ดอก

       ออกดอกเป็นช่อ ดอกเดหลีจะแทงออกจากยอดของลำต้น มีความยาวประมาณ 20-30 เซนติเมตร บริเวณปลายก้านดอกประกอบด้วยใบประดับสีขาวนวล 1 ใบ ลักษณะคล้ายรูปหัวใจสวยงาม ปลายใบแหลม โคนใบเว้าตรงกลาง กว้างประมาณ 8-12 เซนติเมตร ยาว 15-20 เซนติเมตร ในขณะที่ช่อดอกลักษณะเป็นแท่งทรงกระบอก ประกอบไปด้วยดอกย่อย ขนาดเล็กจำนวนมาก คล้ายกับไข่แมงดานาซึ่งไม่มีก้านดอก ดอกย่อยมีสีเหลืองอ่อนเมื่อบานจะส่งกลิ่นหอมอ่อน ๆ นาน 8-10 วัน จะส่งกลิ่นหอมแรงในตอนเช้า เดหลีออกดอกตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงหน้าฝน ดอกจะออกจำนวนมากตั้งแต่เดือนพฤษภาคม-เดือนกันยายน

Photo by Severin Candrian on Unsplash

ประโยชน์ของเดหลี

  1. เดหลี ได้รับความนิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ทั้งไม้ประดับต้นและไม้ประดับดอก ให้ความสวยงาม นิยมปลูกตกแต่งบ้าน ตกแต่งสวน หรือสถานที่ต่าง ๆ
  2. จัดเป็นไม้ฟอกอากาศชนิดหนึ่ง ช่วยดูดสารพิษในอากาศ สร้างสภาพแวดล้อมที่ดีและอากาศที่บริสุทธิ์
  3. เนื่องจากดอกที่มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ จึงนิยมนำต้นที่ออกดอกไปวางประดับในห้องรับแขก เพื่อช่วยปรับอากาศ สามารถให้กลิ่นที่หอมนาน 8-10 วัน โดยเฉพาะในช่วงเช้าประมาณ 07.00 น. – 10.00 น. จะมีกลิ่นหอมเป็นพิเศษ
  4. ดอก มีกลิ่นหอม มีสารล่อแมลงวันผลไม้ ดังนั้น บางบ้านนิยมใช้เดหลีล่อแมลงวันเพื่อกำจัดง่ายขึ้น หรืออาจปลูกในสวนเป็นแหล่งล่อแมลงวันให้ออกจากผลไม้ โดยเฉพาะในช่วงของการเก็บเกี่ยวผลผลิต ดอกเดหลีจำนวน 3-4 ดอก มีความสามารถในการล่อแมลงวันผลไม้ได้เทียบเท่าสารเมธิลยูจินอล 0.5 cc.

การปลูกต้นเดหลี

      เดหลี ปลูกไม่ยากอย่างที่คิด เป็นไม้ดอกที่ชอบดินร่วนและดินที่มีความชื้นสูง ชอบแสงแดดรำไร อุณหภูมิเฉลี่ย 18-25 องศาเซลเซียส สามารถปลูกได้ทั้งในแปลงปลูก หรือปลูกในกระถาง ไม้ชนิดนี้นิยมปลูกด้วยการแยกหน่อหรือต้นอ่อน เนื่องจากดอกนั้นติดเมล็ดได้น้อยมาก สำหรับการปักชำจะไม่ได้รับความนิยมเท่าไหร่นักสาเหตุก็เพราะลำต้นไม่แตกกิ่ง แต่จะใช้ในกรณีที่ต้องถอนต้นหรือตัดต้นทิ้งจากแปลง เพื่อให้เต้นเกิดรากและเจริญเติบโตใหม่ สำหรับการตั้งในอาคารจะนิยมปลูกในกระถาง ส่วนการปลูกลงแปลงนิยมปลูกใต้ต้นไม้ใหญ่หรือมีแสงแดดรำไร เดหลีชอบอากาศถ่ายเทสะดวกแต่ไม่ชอบแสงแดดจัด

เดหลี

เตรียมดินปลูกเดหลี

      อย่างที่บอกว่าพันธุ์ไม้ชนิดนี้ชอบดินร่วนซุย ดังนั้น ดินหรือวัสดุที่ใช้ในการปลูก ควรเป็นดินร่วน หรือนำดินร่วนมาผสมกับกับปุ๋ยคอก หรือจะนำมาผสมกับอินทรียวัตถุอื่น ๆ เช่น แกลบดำ ขุ๋ยมะพร้าว เป็นต้น

การแยกหน่อ

      หล่อเดหลีที่ใช้แยกปลูกควรมีความสูงประมาณ 15-20 เซนติเมตร โดยปกติเมื่อปลูกไปประมาณ 1 ปี จะเริ่มแตกหน่อได้อย่างรวดเร็ว นอกจากการแยกหน่อแล้วยังสามารถแยกต้นหรือแยกเหง้าออกไปปลูกได้ด้วย อย่างไรก็ตามการขุดหน่อหรือแยกต้นออกไปปลูก ควรขุดหน้าดินจนมองเห็นหน่อหรือรอยต่อของต้นก่อน จากนั้นค่อยใช้เสียมหรือมีดแทงตัดหน่อหรือลำต้นออกมา สำคัญเลยก็คือจะต้องมีรากติดลำต้นหรือหน่อออกมาด้วยทุกครั้ง

การปักชำ

      วิธีนี้อย่างที่บอกว่าไม่ค่อยได้รับความนิยมเท่าไหร่นัก เนื่องจากลำต้นมักแห้งตายหรือเน่าก่อน มักใช้เมื่อต้องตัดต้นทิ้งจากแหล่งปลูก หรือบริเวณเหง้าได้รับความเสียหายจนต้องตัดทิ้งไป ทำได้ด้วยการตัดโคนต้น แล้วนำไปปักชำลงแปลงหรือในกระถาง หมั่นรดน้ำจนกว่าต้นจะติดหรือแทงรากออก

pexels karolina grabowska 4750401
pexels karolina grabowska 4751971
pexels karolina grabowska 4751975
pexels karolina grabowska 4751968 scaled
pexels karolina grabowska 4751960
pexels karolina grabowska 4751974
pexels karolina grabowska 4751970
pexels karolina grabowska 4751974
pexels karolina grabowska 4751967

การดูแลรักษาต้นเดหลี

      การรดน้ำ ควรรดน้ำเป็นประจำทุกวัน อย่างน้อย 2 วันต่อครั้ง รดน้ำในปริมาณที่เหมาะสมเพียงหน้าดินชุ่ม การใส่ปุ๋ยเน้นที่ปุ๋ยคอกเป็นหลักให้ปุ๋ย 2-3 เดือน/ครั้ง โดยการให้ปุ๋ยในแต่ละครั้งให้ประมาณ 1-2 กำมือ อาจใช้ร่วมกับปุ๋ยสูตร 15-15-15 ด้วยการนำไปละลายน้ำ 1 หยิบมือ ให้ปุ๋ยทุก ๆ ปี โดยให้ปีละ 2 ครั้ง สำหรับการปลูกเดหลีในกระถาง แนะนำให้วางกระถางในที่ร่ม แสงแดดรำไร แต่หากปลูกในแปลงให้ปลูกใต้ต้นไม้ใหญ่ หลีกเลี่ยงการปลูกในกระถางหรือปลูกลงแปลงสถานที่ที่แสงแดดส่องถึงตลอดทั้งวันเพราะอาจทำให้ใบซีดลงได้

สายพันธุ์ที่ได้รับความนิยม

      อย่างที่บอกว่าเดหลี มีมากกว่า 40 ชนิด หรือ 40 สายพันธุ์ เราจึงขอหยิบยกสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมในปัจจุบันมาแนะนำ อาทิเช่น

เดหลีใบมัน

      เดหลีใบมัน ความสูงของต้นประมาณ 40-50 เซนติเมตร มีเหง้าใต้ดิน แตกออกเป็นกอ ใบเรียงเวียนสลับ รูปรี กว้าง 10-15 เซนติเมตร ยาว 25-30 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบใบเป็นคลื่นเล็กน้อย ใบมีสีเขียวเข้มเป็นมัน มีร่องตามแนวเส้นใบ มองเห็นได้ชัดเจน

เดหลีใบกล้วย

      เดหลีใบกล้วย ลักษณะเป็นพุ่มเตี้ย มีเหง้าใต้ดิน แตกกอสูงประมาณ 30-70 เซนติเมตร ใบลักษณะคล้ายกับใบกล้วย ก้านใบชูตั้งขึ้นสีเขียว มีน้ำยางใส ถิ่นกำเนิดอยู่ในอเมริกา ชอบน้ำมาก ชอบแสงแดดรำไร

เดหลีจักรพรรดิ์

      เดหลีจักรพรรดิ์ ไม้ล้มลุกอายุนานหลายปี โคนต้นมีขนาดใหญ่ สายพันธุ์นี้ออกดอกได้ยากมากกว่าสายพันธุ์อื่น ๆ เหง้าใต้ดิน แตกกอสูง ใบจะคล้ายกับเดหลีใบกล้วย แต่ก้านใบแตกต่างคือลักษณะแผ่ออกด้านข้าง ไม่ชูตั้งขึ้นเหมือนสายพันธุ์อื่น ๆ เดหลีสายพันธุ์นี้มีทั้งใบเขียวธรรมชาติและมีทั้งเดหลีจักรพรรดิ์ด่างด้วย

เดหลีแคระ

      เดหลีแคระ ลักษณะทรงพุ่มเตี้ย ขนาดเล็ก ลำต้นเตี้ยกว่าสายพันธุ์อื่น ใบเดี่ยวออกเรียงสลับกันจากลำต้น ก้านใบเขียวเข้ม ใบรูปรี แผ่นใบเรียบ มัน เขียวเข้ม ดอกสีขาว

เดหลีใบด่าง

      เดหลีด่าง มีเหง้าอยู่ใต้ดิน ลำต้นแยกออกเป็นสองส่วน ลักษณะเป็นใบด่างสีขาว ก้านใบมีสีเขียว ผสมกับสีเขียวเป็นด่าง ตั้งชูขึ้น ดอกสีขาว แต่เมื่อดอกแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเขียวเข้ม ทั้งลำต้น ใบ และดอกมีน้ำยางใส เมื่อกรีดออกจะเห็นได้ชัดเจน ชอบแสงแดดรำไรและอากาศที่มีความชื้นสูง

เดหลีใบเล็ก

      สายพันธุ์นี้เป็นทรงพุ่มเตี้ย ใบเรียว ยาวแหลมมากกว่าสายพันธุ์อื่น ๆ ใบสีเขียวขนาดเล็ก ซึ่งสายพันธุ์นี้จะออกดอกค่อนข้างดก ชอบดินร่วยซุย ความชื้นสูงและแสงแดดรำไร

เดหลี ไม้ประดับต้น ประดับใบและประดับดอก กับเรื่องราวที่น่าสนใจ หวังว่าทุกคนคงได้ข้อมูลที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะคนที่ต้องการปลูกไม้ล้มลุกชนิดนี้ นอกจากให้ความสวยงามแล้ว ยังเป็นไม้ประดับดอกที่มีกลิ่นหอม ไม้ฟอกอากาศและไม้มงคลตามความเชื่อของคนไทย การปลูก การดูแลรักษาง่ายนิดเดียว เพียงศึกษา ทำความเข้าใจ หมั่นดูแลเอาใจใส่แค่นี้ก็ได้ต้นเดหลีที่สวยงาม สมบูรณ์ ปลูกประดับบ้านหรือปลูกขายก็ได้ กำไรดี ปัจจุบันต้นเดหลีราคา เริ่มต้นประมาณ 40 บาท ปลูกในกระถางขนาด 8 นิ้ว ยิ่งเป็นสายพันธุ์ที่หายาก ก็ยิ่งได้ราคาดี

งานวิจัยอ้างอิง Spathiphyllum (Mauna Loa Peace Lily, Peace Lily, Spathe Flower, White Sails) | North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox (ncsu.edu)