Tuesday, 17 May 2022

การทำเกษตรอินทรีย์ คืออะไร

01 Dec 2021
817

เกษตรอินทรีย์

เกษตรกรรม คือ อาชีพที่อยู่คู่กับคนไทยมาอย่างยาวนาน เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนแปลงไปเทคโนโลยีทำให้เกิดนวัตกรรมใหม่ ๆ เข้ามามีอิทธิพลต่อการทำอาชีพเกษตรกรรม ในบางครั้งความทันสมัยของเทคโนโลยีก็ทำให้ส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมและดิน การทำเกษตรอินทรีย์ จึงเข้ามาเป็นทางเลือกและมีบทบาทสำคัญต่ออาชีพเกษตรกรรม

เกษตรอินทรีย์ คืออะไร

          เกษตรอินทรีย์ คือการทำเกษตรด้วยวิธีธรรมชาติ หลีกเลี่ยงจากการปนเปื้อนของสารเคมีทั้งทางดิน ทางน้ำ และทางอากาศ เพื่อความสมบูรณ์ทางชีวภาพในระบบนิเวศน์และฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมให้เป็นไปตามสมดุลของธรรมชาติให้มากที่สุด มุ่งเน้นการใช้ปัจจัยการผลิตที่มีแผนการจัดการอย่างเป็นระบบให้ได้ผลผลิตสูง อุดมด้วยคุณค่าทางอาหารและปลอดสารพิษ ทั้งยังช่วยลดต้นทุนการผลิต และสามารถประยุกต์ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้

          เกษตรอินทรีย์ ภาษาอังกฤษ ได้แก่ organic farming หมายถึง การทำเกษตรกรรมแบบหนึ่งที่อาศัยเทคนิคการปลูกพืชหมุนเวียน การปรับปรุงบำรุงดินด้วยการเลือกใช้ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยคอก และการควบคุมสัตว์รังควานทางชีวภาพ

หลักการและแนวทาง การทำเกษตรอินทรีย์

  • หลักการผลิตพืชอินทรีย์
  1. พื้นที่ที่จะทำการเกษตรนั้นต้องไม่เคยทำการเกษตรเคมีมาไม่น้อยกว่า 3 ปี
  2. พื้นที่ควรมีลักษณะค่อนข้างดอนและโล่งแจ้ง
  3. พื้นที่ต้องอยู่ห่างจากโรงงานอุตสาหกรรม
  4. พื้นที่ห่างจากถนนหลวงหลัก
  5. พื้นที่มีแหล่งน้ำที่ปลอดสารพิษ
  • ข้อกำหนดมาตรฐานเกษตรอินทรีย์

          มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ คือ เกณฑ์ข้อกำหนดที่เกษตรกรผู้ผลิตจะต้องปฏิบัติตาม และหน่วยงานรับรองจะใช้เป็นเกณฑ์ในการตรวจประเมินการผลิต และตัดสินใจในการรับรองฟาร์มที่ได้ปฏิบัติตามเกณฑ์มาตรฐานนั้น ๆ ซึ่งมีด้วยกัน 6 ประการ ได้แก่

  1. ระบบนิเวศการเกษตร โดยระบบการผลิตเกษตรอินทรีย์ต้องเอื้ออำนวยต่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูสิ่งแวดล้ม
  2. การปรับเปลี่ยนเข้าสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ โดยแผนการปรับเปลี่ยนจะต้องสอดคล้องกับข้อกำหนดของมาตรฐาน โดยอาจจะปรับเปลี่ยนฟาร์มทั้งหมดเข้าสู่เกษตรอินทรีย์พร้อมกัน หรือค่อยๆ ปรับเปลี่ยนบางส่วนของฟาร์มเข้าสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ก็ได้ ซึ่งในช่วงระยะปรับเปลี่ยนอาจใช้เวลา 12 – 36 เดือนขึ้นอยู่กับมาตรฐาน
  3. การผลิตพืช ควรเลือกปลูกพืชที่หลากหลายชนิดและพันธุ์ เพื่อสร้างเสถียรภาพและความยั่งยืนของนิเวศฟาร์ม การปลูกพืชหลากหลายพันธุ์ ยังเป็นการช่วยรักษาความหลากหลายของพันธุกรรมพืชไว้ด้วย
  4. การจัดการดินและธาตุอาหาร มีเป้าหมายเพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน ซึ่งรวมถึงการจัดการให้มีธาตุอาหารอย่างเพียงพอกับพืชที่เพาะปลูก และเพิ่มพูนอินทรียวัตถุให้กับดินอย่างต่อเนื่อง
  5. การป้องกันกำจัดศัตรูพืช มีเป้าหมายหลักเพื่อสร้างสมดุลของระบบนิเวศการเกษตร ที่ทำให้พืชที่เพาะปลูกพัฒนาภูมิต้านทานโรคและแมลง
  6. การป้องกันมลพิษ การปนเปื้อน และการปะปน ผู้ผลิตเกษตรอินทรีย์จะต้องมีมาตรการในการป้องกันมิให้ดินและผลผลิตเกษตรอินทรีย์ปนเปื้อนจากมลพิษ และสารเคมีสังเคราะห์ทางการเกษตร ที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ใช้ในระบบเกษตรอินทรีย์ ซึ่งรวมถึงโลหะหนัก และมลพิษจากโรงงานอุตสาหกรรมและชุมชน รวมทั้งมีมาตรการในการลดการปนเปื้อน

เกษตรอินทรีย์ ผสมผสาน คืออะไร

          เกษตรอินทรีย์ ผสมผสาน คือ ระบบการเกษตรที่มีการปลูกพืชและมีการเลี้ยงสัตว์หลายชนิดในพื้นที่เดียวกัน โดยที่กิจกรรมการผลิตแต่ละชนิดสามารถเกื้อกูลประโยชน์ต่อกันไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในไร่นา ให้เกิดประโยชน์สูงสุด มีความสมดุลของสภาพแวดล้อมอย่างต่อเนื่องและเกิดผลในการเพิ่มพูนความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ ภายใต้หลักการพื้นฐานของระบบเกษตรกรรมแบบผสมผสาน 2 ประการสำคัญ คือ

  • ต้องมีกิจกรรมการเกษตรตั้งแต่ 2 กิจกรรมเป็นต้นไป
  • มีการเกื้อกูลประโยชน์ระหว่างกิจกรรมเกษตรต่าง ๆ

สรุป

          เกษตรอินทรีย์ เกิดจากการใช้ทรัพยากรดินทำการเกษตรโดยไม่คำนึงถึงผลเสียของปุ๋ยเคมีสังเคราะห์ จนก่อให้เกิดความไม่สมดุลในแร่ธาตุของดินตามธรรมชาติ ทำให้สิ่งมีชีวิตที่มีประโยชน์ที่อาศัยอยู่ในดินนั้นสูญหาย และไร้ประสิทธิภาพ การทำความเข้าใจเกี่ยวกับการทำเกษตรอินทรีย์ และหลักการสำคัญต่าง ๆ สามารถช่วยให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนวิธีทำการเกษตรให้เป็นเกษตรอินทรีย์ได้ไม่ยาก

งานวิจัยอ้า่งอิง : Organic Farming | Sustainable Agriculture Research & Education Program (ucdavis.edu)