Tuesday, 17 May 2022

ว่านนางคุ้ม ว่านมงคล ปลูกและขยายพันธุ์ ไม่ยาก

ว่านนางคุ้ม

ว่านนางคุ้ม ว่านที่คนไทยนิยมปลูก แน่นอนว่าเป็นว่านมงคลชนิดหนึ่ง ส่วนจะมีความมงคลในด้านใด วันนี้เราจะมาเล่าให้ฟังรวมถึงเรื่องราวต่างๆ ที่น่าสนใจ มาดูกันว่าลักษณะทางพฤกษศาสตร์เป็นอย่างไร ว่านชนิดนี้มีประโยชน์อย่างไรบ้าง การปลูกและการดูแลรักษา การขยายพันธุ์ควรทำอย่างไร ถ้าอยากรู้แล้วก็ตามไปชมพร้อมๆ กันเลย

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ : Brisbane Lily, Cardwell Lily, Northern Christmas Lily

ชื่อวิทยาศาสตร์: Proiphys amboinensis (L.) Herb.

วงศ์: Amaryllidaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น

       ว่านนางคุ้ม ลำต้นแท้จะเป็นหัวหรือเหง้าที่อยู่ใต้ผิวดิน ลักษณะเป็นทรงกลม กลีบหัวเรียงซ้อนกันแน่น ส่วนบริเวณปลายหัวจะมีตายอดที่เจริญเติบโตออกมาเป็นใบและช่อดอก โดยมีโคนก้านใบห่อซ้อนกันแน่นทำให้คล้ายกับลำต้นแต่จริงๆ แล้วคือลำต้นเทียม ซึ่งเรามักจะเรียกหรือเข้าใจกันว่าเป็นลำต้นแท้จริง หัวหรือลำต้นแท้ของว่านชนิดนี้จะมีรูปทรงกลมคล้ายกับหัวหอมใหญ่ถ้าใครนึกภาพไม่ออก ประกอบด้วยฐานหัวที่เป็นปล้องซ้อนกัน ถัดมาจะเป็นกลีบหัวที่เรียงซ้อนกันแน่นกลายเป็นหัวทรงกลมกราบด้านในเป็นสีขาว ส่วนด้านนอกสุดจะแห้งมีสีน้ำตาลทำให้มีหน้าที่ป้องกันการระเหยน้ำออกจากหัว สำหรับรากของว่านชนิดนี้จะมีเพียงรากฝอยที่แตกออกจากฐานหัว

ใบ

       ใบของว่านชนิดนี้จะแทงออกจากส่วนปลายของหัวที่เจริญเติบโตมาจากกราบหัว โดยส่วนมากจะพบจำนวน 7-8 ใบต่อต้นใบประกอบไปด้วยกาบใบมีสีเขียวอ่อน รวมถึงก้านใบก็ด้วยความยาวของใบประมาณ 25-50 เซนติเมตร ใบเรียงซ้อนกันลักษณะคล้ายกันกับลำต้น ถัดมาจะเป็นส่วนใบที่มีลักษณะคล้ายรูปหัวใจหรือคล้ายกับใบฟักทองความกว้าง 20- 25 เซนติเมตร โดยประมาณแผ่นใบเรียบและหนาสามารถมองเห็นเส้นใบได้อย่างชัดเจน เส้นใบจะเรียงซ้อนกันในแนวตั้งจากโคนใบไปจนถึงปลายใบ

ดอก

istockphoto 1329201045 612x612 1

       ว่านชนิดนี้ออกดอกเป็นช่อ ออกดอกจากตรงกลางของหัว ประกอบด้วยก้านดอกยาวประมาณ 30-60 เซนติเมตร ก้านช่อดอกลักษณะกลมมีผิวเรียบและมีไขเคลือบ ปลายก้านดอกเป็นช่อดอกที่รวมตัวกันเป็นกระจุก ส่วนปลายแต่ละช่อมีดอกประมาณ 10-40 ดอกเลยทีเดียว ดอกเป็นชนิดดอกแบบสมบูรณ์เพศ มีเกสรทั้งสองชนิดรวมอยู่ในดอกเดียวกันประกอบด้วยกลีบดอกสีขาวจำนวน 6 กลีบ ดอกแต่ละกลีบเท่ากัน ทรงรี ปลายแหลม โคนกลีบดอกเชื่อมติดกัน ถัดมาเป็นเกสรตัวผู้จำนวน 6 อัน ตรงกลางเป็นเกสรตัวเมียมีรังไข่จำนวน 3 ช่อและก้านชูเกสรขนาดเล็กด้านบน เมื่อดอกบานจะส่งกลิ่นหอม

ผลและเมล็ด

       ผลของว่านชนิดนี้มีลักษณะทรงกลม ค่อนข้างรีและเล็ก ผลมีสีเขียวเข้มมักติดเมล็ดน้อยหรือบางต้นไม่พบการติดเมล็ดให้เห็นเลย

ประโยชน์ของว่านนางคุ้ม

       ว่านนางคุ้ม นิยมปลูกเป็นไม้ประดับใบและไม้ประดับดอก เนื่องจากปลายใบมีรูปทรงหัวใจและมีสีเขียวที่สวยงาม สำหรับดอกก็มีความสวยงามไม่แพ้กัน ลักษณะแทงออกเป็นช่อยาว ดอกสีขาวเกิดเป็นกระจุกที่ปลายก้านดอก มีกลิ่นหอมด้วย

ความเชื่อเกี่ยวกับว่านนางคุ้ม

       ว่านนางคุ้ม ถือเป็นว่านตระกูลเก่าแก่และเป็นว่านมงคลตามความเชื่อของคนไทยที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน โดยมีหลักฐานที่บันทึกทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับอิทธิฤทธิ์ ตามเรื่องราวในวรรณคดีต่างๆ เป็นว่านมงคลที่คนโบราณให้ความนับถือเรียกได้ว่าในอดีตแทบจะทุกบ้านต้องมีการปลูกว่านชนิดนี้ไว้ เชื่อว่ามีอิทธิฤทธิ์ในการเฝ้าบ้านได้ดี มีชื่อเสียงโด่งดังหรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ว่านบ้านผู้เฒ่าเฝ้าบ้าน” ชื่อนี้มีที่มาที่ไป ในอดีตเมื่อสมาชิกในบ้านต่างก็ออกไปทำไร่ ทำนากันจนหมด จึงไม่มีคนอยู่เฝ้าบ้าน แต่เพื่อนบ้านที่เดินผ่านไปผ่านมามักจะเห็นมีตาแก่ ๆ ใจดีนั่งอยู่หน้าบ้าน ถามไปถามมาก็เลยทราบว่าคนแก่ๆ ที่เห็นนั้นมีความเชื่อว่าเป็นอิทธิฤทธิ์ของว่านนางคุ้มที่ช่วยเฝ้าบ้านนั่นเอง แต่ถ้าว่านนางคุ้มออกดอกให้โชค เชื่อว่าจะให้โชคลาภวาสนาแก่ผู้ที่ปลูกแล้วออกดอก

       การปลูกว่านชนิดนี้ไว้บริเวณบ้าน ควรปลูกไว้ทางทิศใด ด้วยความที่ว่าชนิดนี้ถูกเรียกว่า ว่านผู้เฒ่าเฝ้าบ้าน จึงนิยมปลูกไว้บริเวณหน้าบ้านไม่ว่าหน้าบ้านจะหันหน้าไปสู่ทิศใดก็ตามต้องปลูกไปทางทิศนั้น ๆ ซึ่งเป็นทิศเดียวกับหน้าบ้าน

       นอกจากนั้นยังเชื่อว่าตอนปลูกและรดน้ำว่านนางคุ้ม คาถาปลูกว่านนางคุ้มให้ตั้งจิตอธิษฐานแล้วท่องคาถา  “อิติปิโส ถึง ภควาติ” 3 จบ ส่วนอีกตำราหนึ่งเป็นคาถาที่เวลาเอาหัวว่านชนิดนี้ติดตัวไปด้วยควร เสกคาถา “อุทธัง อุทโธ” 108 ครั้ง หรือจะเสกด้วย “นะโมพุทธายะ’ จะทำให้อยู่ยงคงกระพันทนต่อมีด ไม้ หอก ดาบ ปืนและธนูได้

istockphoto 1046548054 612x612 1
istockphoto 1050130376 612x612 1
istockphoto 1050130422 612x612 1
istockphoto 1065280514 612x612 1
istockphoto 1087754174 612x612 1
istockphoto 1059928866 612x612 1

การปลูกและขยายพันธุ์ว่านนางคุ้ม

       การปลูกว่านชนิดนี้สามารถปลูกได้ด้วยเมล็ดและสามารถปลูกได้ด้วยการตัดแบ่งหัวคล้ายกับการขยายพันธุ์ว่านสี่ทิศ ซึ่งสามารถทำได้โดยง่าย สามารถขยายพันธุ์ได้ครั้งละจำนวนมากๆ ทั้งนี้การปลูกว่านชนิดนี้จะนิยมปลูกในกระถางเสียเป็นส่วนใหญ่ การเตรียมดินที่ใช้สำหรับปลูก โดยดินที่ใช้ปลูกในกระถางจะต้องเป็นดินที่มีการผสมวัตถุอินทรีย์ต่างๆยกตัวอย่างเช่น แกลบดำ ขุยมะพร้าว และปุ๋ยคอก โดยใช้ผสมกับดินในอัตราส่วน ดิน : วัสดุ 1 : 3 – 1 : 5

       สำหรับการขยายพันธุ์ด้วยการตัดแบ่งหัวทำนั้นเป็นวิธีที่สามารถทำได้ด้วยการนำหัวแก่ที่ใบร่วงออกหมดแล้วมาผ่าแบ่งหัวในแนวตั้งฉากออกเป็นซีกๆ แต่ละซีกจะต้องผ่าตรงกลางฐานหัว ซึ่งจะได้รากติดมาในแต่ละซีกด้วย หลังจากนั้นให้นำแต่ละซีกลงไปปลูกในกระถาง กลบดินเหนือฐานหัวเพียงเล็กน้อย รดน้ำและดูแลจนกว่าจะได้ต้นใหม่งอกขึ้นมา ก่อนนำแยกออกลงปลูกในกระถางต่อไป

การดูแลรักษาว่านนางคุ้ม

       ทำอย่างไรให้ว่านนางคุ้มออกดอก เพียงดูแลให้ถูกต้อง ว่านชนิดนี้ควรปลูกไว้ในบริเวณที่มีแสงแดดรำไร หากปลูกอยู่ตรงกลางแดดที่ไม่มีอะไรบดบัง อาจส่งผลทำให้ใบไหม้แดดแห้งเหี่ยวเฉา ไม่สวยงามเท่าที่ควร แสงที่เหมาะสมควรจะเป็นแสงช่วงเช้าไม่เกิน 10:00 น เรื่องของการให้น้ำว่านชนิดนี้เป็นไม้อวบน้ำที่ไม่ต้องการน้ำอย่างสม่ำเสมอ ดังนั้น ควรรดน้ำวันเว้นวัน ดิน อย่างที่บอกว่าควรเลือกดินที่มีการสะสมอินทรียวัตถุต่าง ๆ เช่นแกลบหรือแกลบดำ ปุ๋ยคอก และขุยมะพร้าว เพื่อส่งเสริมให้ว่านชนิดนี้สามารถเจริญเติบโตได้ดีสวยงามเป็นไม้ดอกไม้ประดับที่โดดเด่น ใครพบเห็นก็ต้องประทับใจ การให้ปุ๋ย สามารถให้ปุ๋ยได้ทุกๆ ประมาณ 4-6 เดือน

ว่านนางคุ้มราคาเท่าไหร่

       ท่านใดสนใจซื้อต้นว่านนางคุ้มมาปลูกสามารถหาซื้อได้ง่ายๆ ตามร้านจำหน่ายขายพันธุ์ไม้หรือสั่งซื้อผ่านช่องทางออนไลน์ก็ได้เพราะเดี๋ยวนี้มีร้านจำหน่ายขายพันธุ์ไม้ช่องทางออนไลน์เพื่ออำนวยความสะดวกสบายให้กับผู้ที่สนใจสั่งซื้อ ต้นว่านนางคุ้มขนาดกระถางประมาณ 6-8 นิ้ว ราคาจะอยู่ที่ประมาณต้นละ 150-200 บาท ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสูงของต้นเป็นสิ่งสำคัญแต่ถ้าจำหน่ายเป็นหัวใช้ปลูกลงดินจะมีราคาอยู่ที่หัวละ 20-30 บาทใช้ระยะเวลาในการปลุกเวลา 6 12 เดือนก็จะสามารถเจริญเติบโตได้เท่ากับต้นที่วางขายทั่วไป

       ว่านนางคุ้มจริง ๆ แล้วเป็นบ้านที่ไม่ได้มีแค่สายพันธุ์เดียวแต่ยังจำแนกออกเป็นอีกหลากหลายสายพันธุ์ สายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมก็คือว่านนางคุ้มด่างลักษณะของใบด่าง ที่มีสีเขียวสลับกับสีขาวโดดเด่น ทำให้ว่านชนิดนี้มีราคาที่สูงกว่าว่านนางคุ้มทั่วไป

ทั้งหมดนี้ ก็คือ เรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับว่านนางคุ้ม ว่านมงคลที่ได้รับความนิยมในการปลูก มีความเชื่อว่าเป็นไม้มงคลตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบันนี้ก็ยังถูกเชื่อดังเดิม สำหรับคนที่สนใจปลูกก็สามารถทำตามคำแนะนำของเราได้เลย การดูแลรักษานั้นไม่ยาก