Tuesday, 17 May 2022

พวงคราม ไม้เลื้อยที่ปลูกง่าย ดูแลไม่ยาก ให้ดอกสวยงาม ใช้ตกแต่งซุ้ม ตกแต่งสวน ร่มรื่น สบายตา

พวงคราม

เมื่อคุณเดินไปเห็นซุ้มหรือรั้วที่ประดับตกแต่งด้วยไม้เลื้อยชนิดหนึ่ง ดอกสีม่วงสวย มีลักษณะเป็นพวงห้อยระโยงระยาง ไม่แน่ว่ามันคือ “พวงคราม” ก็เป็นได้ ต้นพวงคราม มีถิ่นกำเนิดมาจากไหน ยังไม่มีหลักฐานที่แน่ชัด บ้างก็ว่ามีถิ่นกำเนิดมาจากหมู่เกาะเวสต์อินดีส บ้างก็ว่ามาจากบราซิล หรือมาจากแม็คซิโก ทั้งหมดทั้งมวลล้วนมาจากอเมริกากลางแถบทะเลคาริบเบียน ในอดีตที่ผ่านมา ชาวอเมริกากลาง นิยมนำพวงครามมาปลูกกับเสาบ้าน พืชชนิดนี้จะเลื้อยไปตามแนว ออกดอกสวยงามปลกคลุมบ้านทั่วทั้งหลัง แต่ในปัจจุบันไม่ได้ทำเช่นนั้นเพราะอาจส่งผลต่อโครงสร้างของบ้านได้ จึงนิยมปลูกตามรั้วบ้าน ทำซุ้มพวงครามสวยๆ ซุ้มทางเข้า ซุ้มพวงครามในสวน ซุ้มม้านั่ง ฯลฯ

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ : Purple wreath, Sandpaper vine, Queen’s wreath

ชื่อทางวิทยาศาสตร์ : Petrea volubilis L.

จัดอยู่ในวงศ์ : VERBENACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น

       พวงคราม จัดเป็นไม้เลื้อยเนื้อแข็งชนิดหนึ่ง ไม้เถาที่สามารถยาวได้ถึง 12 เมตร เปลือกมีสีน้ำตาลอ่อนหรือออกไปทางสีเทาอ่อน กิ่งอ่อนจะมีขนปกคลุมแต่เมื่อกิ่งแกหรือเถาแก่ ขนเหล่านั้นจะหายไป

ใบ

       มีลักษณะเป็นใบเลี้ยงเดี่ยว เรียงตรงข้ามกัน รูปใบรี แกมขอบขนาน โคนใบสอบ ปลายใบแหลม แผ่นใบมีความหนาและแข็ง ผิวด้านบนมีขนสากมือ ใบด้านบนสีเขียวเข้ม ส่วนใบด้านล่างสีเขียวอ่อน

ดอก

       ดอกจะมีสีม่วงครามหรือม่วงเข้ม อย่างไรก็ตาม สีของดอกมีหลายสีสันแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่ที่สายพันธุ์ เช่น พวงคราม สีชมพู สีขาว เป็นต้น ไม้เลื้อยชนิดนี้ออกดอกเป็นช่อ ออกตามซอกใบใกล้กับปลายกิ่ง ดอกจะห้อยลงยาวประมาณ 20-40 เซนติเมตร มีประมาณ 10-40 ดอก ก้านดอกยาวถึง 1 เซนติเมตร กลีบดอกและกลีบเลี้ยงมีประมาณ 5 กลีบ กลีบเลี้ยงจะบาง เรียวแคบกว่ากลีบดอก กลีบดอกคล้ายรูปดอกเข็ม หลอดกลีบสั้น แผ่นกลีบทรงรีหรือรูปไข่กลับด้าน ยาว 1-2 เซนติเมตร ปลายตัด มีขนนุ่มสั้น เกสรเพศผู้สั้น 2 อัน รังไข่ 2 ช่อง ก้านเกสรเพศเมียสั้นกว่าหลอดกลีบดอก

ผล

       ผลหรือเมล็ดจะอยู่ที่ฐานดอก เจริญมาจากรังไข่ โดยถูกหุ้มไว้ที่บริเวณฐานดอก เมล็ดลักษณะเกือบกลม ค่อนข้างไปทางแบนเล็กน้อย เมล็ดที่ไม่สมบูรณ์ลักษณะจะเป็นทรงกระบอก ไม่อวบออกด้านข้าง เปลือกเมล็ดมีสีน้ำตาล หากนำไปแช่น้ำจะกลายเป็นสีดำ

1 1

พวงครามกับสายพันธุ์ไหนได้รับความนิยม  

       สายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคงต้องยกให้ พวงคราม ออสเตรเลีย เนื่องจากเป็นไม้เลื้อยที่มีลักษณะใบใหญ่และหนากว่าสายพันธุ์ธรรมดาทั่วไป รวมถึงลำต้นที่หนาด้วย ผู้ปลูกจึงไม่ต้องกังวลว่าใบจะหลุดร่วงบ่อย ทำให้ไม่สะอาดตา สายพันธุ์นี้ดอกจะมีขนาดใหญ่ ลักษณะเป็นพวงใหญ่และออกดอกตลอดทั้งปี ดอกจะมีสีเข้มสร้างความสวยงามให้กับผู้ที่พบเห็น นอกจากพวงคราม สายพันธุ์ออสเตรเลียแล้ว ยังมีพวงครามสีชมพูเป็นสายพันธุ์ที่พัฒนาขึ้นมาใหม่จากสายพันธุ์ออสเตรเลีย สายพันธุ์นี้มีลักษณะไม่แตกต่างไปจากสายพันธุ์ออสเตรเลียเท่าไหร่นัก แต่ดอกมีสีชมพูสร้างความสวยงามให้ผู้พบเห็น

ประโยชน์ของพวงคราม

       พวงคราม นิยมปลูกเป็นไม้เลื้อย ไม้ประดับใช้ตกแต่งรั้ว ตกแต่งสวน ตกแต่งซุ้ม นอกจากเพื่อความสวยงามแล้วยังสามารถร่มเงาได้ด้วย สร้างบรรยากาศให้ร่มรื่น ร่มเย็น อีกทั้งดอกยังสามารถนำมาคั้นทำเป็นสีขนม หรือที่เรียกกันว่าขนมช่อม่วง จริงๆ แล้วเชื่อว่าหลายคนในที่นี้อาจไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่า ดอกของไม้เลื้อยชนิดนี้ มีสรรพคุณทางยาสมุนไพรด้วย ดอก มีสรรพคุณทางยาสมุนไพรช่วยรักษาอาการต่างๆ ได้ไม่ว่าจะเป็น ลดน้ำตาลในเลือด ช่วยป้องกันโรคหลอดเลือดในสมอง บำรุงหัวใจ ป้องกันโรคหัวใจ ช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ช่วยได้แม้กระทั่งทำให้นอนหลับง่าย นอกจากดอกแล้วลำต้นและกิ่งสามารถนำมาต้มดื่มแก้ปัสสาวะเล็ด แก้ริดสีดวง แก้อาการท้องร่วงได้ด้วย

การปลูกและการดูแลรักษา

       การปลูกหรือการขยายพันธุ์ไม้เลื้อยชนิดนี้ สามารถทำได้ด้วยการเพาะเมล็ดและปักชำเถา โดยเฉพาะการปักชำเถาที่ได้รับความนิมมากที่สุด ไม้เลื้อยชนิดนี้ปลูกง่าย ดูแลรักษาง่าย ไม่มีปัญหาแมลงมารบกวน อีกทั้งยังบำรุงรักษาง่ายด้วย การให้ปุ๋ย ถ้าให้ปุ๋ยหมักและปุ๋ยไนโตรเจนจะช่วยให้ต้นสามารถเจริญเติบโตได้ดีมากๆ ออกดอกเยอะ สวยงามมากกว่าการใช้ปุ๋ยสูตรอื่นๆ  ไม้เลื้อยชนิดนี้สามารถปลูกในที่กลางแจ้งได้ไม่ต้องการปริมาณน้ำมาก เก็บความชื้นได้ดี การปลูกนิยมใช้กิ่งที่ได้จากการปักชำมาปลูกลงดิน วิธีปลูกพวงครามในกระถาง จะไม่ได้รับความนิยมมากนัก สาเหตุก็เพราะว่ามีลำต้นค่อนข้างใหญ่ หรือมีเถาที่สามารถเลื้อยไปได้ไกล ทำให้โตไวมาก

3 1

ปลูกพวงครามอย่างไรให้ออกดอก

       เริ่มแรกควรเพาะเมล็ดจากถาด ให้เมล็ดนั้นงอกออกมาเสียก่อน ดินที่ใช้ควรเป็นดินเพาะปลูก ดินที่มีสารอาหารครบถ้วนเพื่อการเจริญเติบที่ดี จากนั้นหมั่นรดน้ำทิ้งไว้ 2 สัปดาห์ เมื่อเริ่มแตกใบที่ 2 คือช่วงที่พร้อมปลูกลงดินแล้ว การเตรียมดินที่จะนำมาปลูก ไม่ต้องขุดหลุมลึกมาก โดยให้ขุดลึกลงที่ 1 ใน 3 ของลำต้น จากนั้นให้นำปุ๋ยคอกรองก้นหลุม นำต้นอ่อนลงหลุมตามด้วยการกลบดิน เทคนิคสำคัญคือ ถ้าต้องการให้พวงครามหนาแน่น ให้ปลูกอย่างน้อยหลุมละ 3 ต้น อย่างแรกเลยคือป้องกันการสูบเสียต้นใดต้นหนึ่งไประหว่างปลูก เพื่อความสวยงามขณะเจริญเติบโตและเพื่อความหนาแน่นในขณะที่เลื้อย

       ทำไมพวงครามถึงไม่ออกดอก คำถามที่ใครหลาย ๆ คนเกิดความสงสัย เนื่องจากเป็นไม้ที่ชอบแสงแดดตลอดทั้งวัน ชอบอยู่กลางแจ้ง ไม่ชอบน้ำขังต้องการน้ำแค่ปานกลาง จึงทำให้เจริญเติบโตดี ดังนั้น ในกรณีที่พวงครามไม่ออกดอก อาจมีสาเหตุมาจากไม่ได้รับแสงแดดที่เพียงพอ หรือได้รับน้ำมากเกินไป ตลอดจนดินขาดสารอาหารด้วย แนะนำให้หมั่นพรวนดินบ่อยๆ เพราะไม้ชนิดนี้ชอบดินร่วนซุย การที่ไม่ยอมออกดอกหรือออกดอกน้อย สิ่งหนึ่งที่ผู้ปลูกควรทราบคือ พวงครามจะไม่ออกดอกหรือออกดอกน้อยในฤดูฝนเพราะดินแชะเกินไปและเมื่อโดนน้ำทำให้ดอกหลุดร่วงง่ายด้วย

ไอเดียทำซุ้มพวงคราม

       การทำซุ้มปลูกต้นพวงคราม สามารถทำได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่ที่ไอเดียของแต่ละคน ปัจจุบันนิยมปลูกตกแต่งทำซุ้มทางเข้า และซุ้มม้านั่ง โดยซุ้มแต่ละแบบมีเทคนิคการปลูกที่แตกต่างกันออกไป

       ซุ้มทางเข้า : หากเป็นซุ้มทางเข้า ควรปลูกสองต้น ทำคานเพื่อให้สามารถเลื้อยเข้าหากันได้ และต้องหมั่นตัดแต่งสม่ำเสมอ เพื่อให้พวงครามเลื้อยเข้าหากันและไม่ดูรกมากจนเกินไป

       ซุ้มม้านั่ง : สำหรับซุ้มม้านั่ง ให้ปลูกตรงกลางบริเวณหน้าม้านั่ง ค่อยให้พวงครามเลื้อยระย้าออกทุกๆ ทิศทาง ช่วยเพิ่มความสวยงามให้กับซุ้มม้านั่งได้ดีมากๆ

       นอกจากนิยมทำซุ้มทางเข้าและซุ้มม้านั่งแล้ว ยังนิยมปลูกประดับรั้วด้วย โดยให้ปลูกตามแนวรั้ว ปล่อยให้เลื้อยไปตามผนังรั้วหรือรั้วไม้ ปลูกมากกว่า 1 ต้น โดยเว้ยระยะห่างประมาณ 1-2 เมตร เพื่อให้สามารถเลื้อยปกคลุมรั้วได้เต็มที่

2 1024x682 1

ความเชื่อเกี่ยวกับพวงคราม

       ตามความเชื่อของคนไทย พวงครามหรือช่อม่วง ถือเป็นไม้มงคล นิยมปลูกประดับบ้าน ช่วยส่งเสริมบารมีส่งเสริมสิริมงคลให้แก่ผู้ปลูก ทำให้มีโชคลาภวาสนา เงินทองไหลมาเทมาเป็นพวงมีเงินใช้ไม่ขาดสาย

ทั้งหมดนี้ คือ เรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับ พวงคราม หรือ ช่อม่วง เชื่อว่าทุกคนคงเข้าใจมากขึ้นว่าไม้เลื้อยชนิดนี้ มีลักษณะอย่างไร มีประโยชน์ในด้านใดบ้าง การปลูก การดูแลรักษายากไหม มีวิธีการอย่างไร รวมถึงเรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อ ถ้าคุณต้องการตกแต่งรั่ว ตกแต่งซุ้มให้สวยงาม แต่นึกไม่ออกว่าจะปลูกอะไรดี พวงคราม ไม้เลื้อยชนิดนี้เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจมากๆ เลยทีเดียว ได้ทั้งความสวยงาม ความร่มรื่น แถมมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพรด้วย สร้างประโยชน์ได้หลายด้านเป็นพันธุ์ไม้ที่น่าสนใจมากจริงๆ

งานวิจัยอ้างอิง : Petrea volubilis – Wikipedia