Tuesday, 17 May 2022

ปุ๋ยหมัก และประโยชน์ของปุ๋ยหมัก

26 Nov 2021
255
ปุ๋ยหมัก

            ปัญหาจากขยะในครัวเรือน โดยเฉพาะเศษอาหาร เศษผัก และเปลือกผลไม้ หากไม่มีการจัดเก็บการขนและกำจัดขยะที่เป็นระบบ ก็จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของคนในชุมชน จากปัญหาการเน่าเสียทำให้เกิดกลิ่นเหม็นและแมลงวัน  แนวทางกำจัดขยะเหล่านี้ได้แก่การนำไปเลี้ยงสัตว์ และทำปุ๋ยหมักซึ่งทำหลายรูปแบบ ปุ๋ยหมัก คืออะไร และนำไปใช้ประโยชน์ด้านใดบ้าง บทความนี้มีคำตอบ

ปุ๋ยหมัก คืออะไร

            ปุ๋ยหมัก หมายถึง ปุ๋ยที่ได้จากการนำซากพืชหรือเศษเหลือจากพืชผัก เศษอาหาร และเปลือกผลไม้ มากองรวมกัน แล้วปล่อยทิ้งไว้ให้เกิดกระบวนการย่อยสลายตัวจนเปลี่ยนสภาพไปจากเดิมจนอ่อนนุ่ม เปื่อยยุ่ย มีลักษณะเป็นปุ๋ยหมักที่หมักจนสมบูรณ์ เช่น

  1. สีของปุ๋ยหมักที่สมบูรณ์ จะมีสีเข้มขึ้นจนกลายเป็นสีดำหรือน้ำตาล
  2. ปกติอุณหภูมิภายในกองปุ๋ยจะร้อนมาก แต่เมื่อผ่านไประยะหนึ่ง กระบวนการหมักสมบูรณ์แล้วอุณหภูมิภายในกองปุ๋ยจะเย็นลง
  • ลักษณะของเศษพืช เศษอาหารหรือเปลือกผลไม้ จะอ่อนนุ่ม ยุ่ย ขาดออกจากกันได้ง่าย ไม่แข็งกระด้าง และไม่เป็นก้อน
  • ปุ๋ยหมักที่สมบูรณ์ จะมีกลิ่นหอมเหมือนกลิ่นดิน ส่วนปุ๋ยหมักที่ยังมีกลิ่นฉุน หรือกลิ่นพืชผักและกลิ่นเปลือกผลไม้ชนิดต่าง ๆ แสดงว่ากระบวนการย่อยสลายของปุ๋ยหมักยังไม่สมบูรณ์
  • มีต้นพืชเกิดและสามารถเจริญเติบโตบนกองปุ๋ยหมักได้ แสดงว่าปุ๋ยหมักย่อยสลายสมบูรณ์แล้ว

ปุ๋ยหมักจุลินทรีย์ หมายถึงอะไร

            จุลินทรีย์ คือ สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก ที่มีประโยชน์และมีบทบาทสำคัญต่อการเกษตรกรรมมีหลายชนิด เช่น ช่วยในการเร่งฟื้นฟูและเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับการปลูกพืชผัก ส่วน ปุ๋ยจุลินทรีย์ ก็คือการนำเอาจุลินทรีย์มาใช้ปรับปรุงดินทางชีวภาพ กายภาพ ทางเคมีชีวะ และทางการย่อยสลายอินทรีย์วัตถุ หรือหมายถึงจุลินทรีย์ที่นำมาใช้เพื่อกระต้นการเจริญเติบโต หรือเพิ่มความต้นทานของโรคพืช

ปุ๋ยหมักมีอะไรบ้าง

            ปุ๋ยหมัก เป็นปุ๋ยที่ได้จากกระบวนการหมัก ปุ๋ยหมักจะต้องผ่านการย่อยสลายทางชีววิทยาอย่างสมบูรณ์ โดยทั่วไปชนิดของปุ๋ยหมักหากแบ่งตามส่วนผสม สามารถแบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ ปุ๋ยหมักทั่วไป และปุ๋ยหมักชีวภาพ

1. ปุ๋ยหมักทั่วไป หรือ ปุ๋ยอินทรีย์ เป็นปุ๋ยที่ได้จากการนำวัสดุอินทรีย์ชนิดต่าง ๆ เช่น ฟางข้าว พืชผัก เศษอาหาร เปลือกผักผลไม้ มาหมักตามกระบวนการทางธรรมชาติ โดยไม่มีการเติมหัวเชื้อจุลินทรีย์เพื่อเร่งการหมัก ซึ่งการหมักจะเกิดการย่อยสลายอินทรีย์วัตถุจากจุลินทรีย์ ทำให้มีการปลดปล่อย ธาตุอาหารออกมาได้รวดเร็วขึ้น

2. ปุ๋ยหมักชีวภาพ เป็นวิธีการทำปุ๋ยหมักธรรมชาติชนิดหนึ่ง ที่มีประโยชน์ในการปรับปรุงบำรุงดินโดยการนำเอาเศษวัสดุเหลือใช้ผสมคลุกเคล้าหมักรวมกับมูลสัตว์ แกลบดำ รำละเอียดคลุมด้วยกระสอบป่าน เป็นการทำที่ง่ายและใช้เวลาประมาณ 3 วัน ก็สามารถนำไปใช้ได้ สำหรับปุ๋ยหมักชีวภาพยังแบ่งออกเป็นหลายชนิด เช่น

  • ปุ๋ยหมักจากปุ๋ยคอก
  • ปุ๋ยหมักจากพืช
  • ปุ๋ยหมักชีวภาพจากเศษอาหาร และขยะ
ปุ๋ยหมัก

ปุ๋ยหมักมีประโยชน์อย่างไร

  1. ปุ๋ยหมักช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน
  2. ช่วยในการย่อยสลายซากพืช ซากสัตว์ในดิน ทำให้ธาตุอาหารถูกพืชนำไปใช้ได้รวดเร็วขึ้น
  3. ช่วยทำให้ดินที่ใช้ในการเพาะปลูกมีลักษณะเป็นร่วนซุย ทำให้พืชเจริญเติบโตได้ดี
  4. ช่วยทำให้หน้าดินมีแร่ธาตุอาหาร และเพิ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในดิน
  5. ปุ๋ยหมักช่วยควบคุมปริมาณไส้เดือนฝอยได้ ทำให้โรคพืชที่เกิดจากไส้เดือนฝอยจึงลดน้อยลง
  6. อินทรียวัตถุในปุ๋ยหมักจะช่วยเสริมความทนทานของเม็ดดิน ผิวหน้าดินไม่จับตัวเป็นก้อนแข็ง ดีต่อการไหลผ่านของน้ำและการรักษาความชุ่มชื้นในดิน
  7. ช่วยดูดซับความชื้นไว้ในดินให้นานขึ้น ทำให้ดินมีความชุ่มชื้นตลอดเวลา

การทำปุ๋ยหมัก มีวิธีการและขั้นตอนการทำที่ไม่ยุ่งยาก และนอกจากมีประโยชน์เกษตรกรแล้ว ยังเป็นการกำจัดขยะที่ทำให้เกิดการเน่าเสีย มีกลิ่นเหม็น ซึ่งส่งต่อสุขภาพและคุณสภาพชีวิตของผู้คน  รวมทั้งช่วยลดต้นทุนการผลิตหรือลดค่าใช้จ่ายในการเพาะปลูกได้เป็นอย่างดี

งานวิจัยอ้างอิง : Making and Using Compost, G6956 | MU Extension (missouri.edu)