Tuesday, 17 May 2022

ต้นโกสน ใบสวย ปลูกง่าย ดูแลง่าย ไม้มงคลสำหรับคนไทย

ต้นโกสน

ต้นโกสน บ้างก็เรียกว่า ต้นโกสนเศรษฐี ไม้ประดับใบที่นอกจากจะให้ความสวยงามแล้วยังมีประโยชน์มากมาย ใบของโกสนมีสรรพคุณทางยาสมุนไพรด้วยสำหรับผู้ที่ต้องการปลูกโกสน แต่ไม่รู้ว่าจะปลูกอย่างไร ขยายพันธุ์อย่างไร และดูแลรักษาอย่างไร วันนี้เราก็มีเรื่องราวดีๆ ที่น่าสนใจเกี่ยวกับต้นไม้ชนิดนี้มาฝาก รวมถึงเรื่องราวความเชื่อของคนโบราณเกี่ยวกับการปลูกต้นไม้ชนิดนี้ด้วย

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ : Croton, Variegated Laurel, Garden Croton.

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Codiaeum variegatium (L.) Blume        

วงศ์ : EUPHORBIACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้นโกสน

Photo by Madalyn Cox on Unsplash

ต้น

โกสนเป็นไม้ยืนต้นชนิดหนึ่ง ไม้ทรงพุ่มที่มีขนาดย่อม โดยลำต้นจะโตเต็มที่มีความสูงประมาณ 3-5 เมตร ผิวของลำต้นมีสีน้ำตาลปนสีเทา ลำต้นตั้งตรง ผิวขรุขระสามารถแตกกิ่งก้านออกเป็นทรงพุ่มได้

ต้นโกสน

Photo by Daniela Paola Alchapar on Unsplash

ใบ

โกสนมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว ปลายใบแหลม โคนใบรูปลิ่ม ขอบใบเรียบ เนื้อของใบจะคล้ายกันกับผิวกระดาษ การเรียงตัวของเส้นใบรูปร่างคล้ายแหแบบขนนก ใบรูปขอบขนาน สีของใบจะมีหลายสีตามแต่ละสายพันธุ์ เช่น ใบสีแดง สีเขียว สีเหลือง เป็นต้นปกติแล้วท้องใบจะมีสีที่อ่อนกว่าด้านบน ใบมีความยาวประมาณ 3-5 เซนติเมตรและมีความกว้างประมาณ 1-2 เซนติเมตร

ดอก

ต้นโกสนจะออกดอกเป็นช่อ ดอกสมมาตรด้านข้าง วงกลีบดอกเชื่อมติดกัน ดอกมีสีม่วงและประกอบไปด้วยดอกกลีบเลี้ยงจำนวน 5 กลีบ สำหรับกลีบดอกมี 5 กลีบเช่นกัน พร้อมกับมีเกสรตัวเมีย 1 และอันเกสรตัวผู้ 1 อัน

ผล

โกสน พันธุ์ไม้ชนิดนี้ลักษณะของผลจะมีผลแห้ง ถ้าผลแก่จะแตกออกตามรอยประสาน ผลสุกมีสีม่วง ภายในส่วนประกอบไปด้วยเมล็ดเป็นกระ 2 เมล็ด สีน้ำตาล

ต้นโกสน

ภาพโดย sandid จาก Pixabay

ต้นโกสนกับความเชื่อของคนไทย

คนไทยมีความเชื่อว่าถ้าปลูกต้นไม้ที่เป็นศิริมงคลจะช่วยส่งเสริมความเป็นสิริมงคลให้กับผู้ปลูกหรือเจ้าของบ้านและโกสนก็เป็นพันธุ์ไม้ชนิดหนึ่งที่คนไทยเชื่อว่าเป็นต้นไม้มงคล ต้นโกสน ไม้มงคลเนื่องจากมีชื่อพ้องกับคำว่า “กุศล” คนไทยชอบสร้างบุญ สร้างกุศล มีความเชื่อว่าจะช่วยส่งเสริมให้ชีวิตมีความสุขความเจริญ ดังนั้น ต้นโกสนจึงเป็นต้นไม้ที่มีความเป็นสิริมงคลแก่ผู้ปลูกหรือเจ้าของบ้านรวมถึงคนในครอบครัวด้วย นิยมปลูกไว้เป็นต้นไม้ประจำบ้าน เพื่อประดับบุญบารมี ทำให้ชีวิตมีความสุขความเจริญนอกจากนั้นยังมีความเชื่อว่าโกสนเป็นต้นไม้ที่ช่วยปกป้องคุ้มครองภัยอันตรายทั้งปวง

ต้นโกสน

คนโบราณเชื่อว่าควรปลูกต้นไม้ชนิดนี้ไว้ทางทิศตะวันออกและควรปลูกในวันอังคารเพราะคนโบราณเชื่อว่าการปลูกต้นไม้เพื่อเอาคุณควรปลูกในวันอังคารถึงจะส่งผลดี

ต้นโกสน

คนโบราณเชื่อว่าโกสนเป็นไม้ที่เก่าแก่อยู่คู่บ้านคู่เมืองมานานแสนนาน โกสนมีถิ่นกำเนิดอยู่ทางอินเดียตอนใต้ ศรีลังกา โดยรัชกาลที่ 5 ทรงนำเข้ามาปลูกในประเทศไทยเป็นครั้งแรก ในสมัยนั้นจะปลูกได้ในพระราชวัง บ้านขุนนาง และวัดหลวงเท่านั้นเพื่อให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุขตลอดไป แต่ในปัจจุบันโกสนได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายและใคร ๆ ก็สามารถปลูกได้

ต้นโกสน

ภาพถ่ายโดย Max Vakhtbovych จาก Pexels

ต้นโกสน

สายพันธุ์ที่ได้รับความนิยม

ต้นโกสน พันธุ์ต่าง ๆ มีหลายสายพันธุ์ สำหรับสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมในประเทศไทยของเรา ได้แก่ ต้นโกสนไหมทอง เป็นสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมในการปลูกมาก จุดเด่น คือ ลักษณะของใบที่เรียวยาว สีเหลืองทองอร่าม นอกจากให้ความสวยงามแล้วต้นโกสน คุณสมบัติเป็นไม้ฟอกอากาศด้วย และต้นโกสนบุศรินทร์หรือต้นโกสนพันธุ์บุศรินทร์มีใบสีสันจัดจ้าน สวยงาม น่าดู ไม้มงคลประจำบ้าน เป็นลูกผสมระหว่างโกศลพันธุ์ใบหวานกับโกศลพันธุ์สมุทรสงคราม

สรรพคุณทางยาสมุนไพรของใบโกสน

ใบต้นโกสน สรรพคุณทางยาสมุนไพร มีรสเฝื่อน สามารถนำมาโขลกพอกท้องเด็กเล็ก แก้อาการท้องอืด นอกจากนั้นก็ยังสามารถนำมาต้มดื่มใช้เป็นยารักษาโรคทางเดินปัสสาวะได้ด้วย ข้อแนะนำคือให้ใช้ใบสดประมาณ 10-15 ใบ มาโขลกให้ละเอียดจากนั้นผสมกับเหล้าเล็กน้อย ก่อนพอกหรือทาลงไปบริเวณท้องเด็ก อีกทั้งใบโกสนยังมีสรรพคุณแก้ร้อนใน แก้กระหายน้ำด้วย

รู้หรือไม่ว่าต้นโกสนเป็นต้นไม้ที่ช่วยดูดมลพิษทางอากาศ ทำให้ได้อากาศที่บริสุทธิ์ สดชื่น เป็นไม้ประดับใบที่มีประโยชน์มากมาย ให้สีสันที่สวยงาม จึงได้รับความนิยมในการปลูก นอกจากนั้นแล้วใบโกสนยังสามารถนำใบอ่อนมาประกอบอาหารแม้ว่าใบแก่จะมีรสชาติฝาดเฝื่อนแต่ใบอ่อนกลับมีรสหวานสามารถนำมาต้มจิ้มน้ำพริกหรือรังสรรค์ใช้เป็นส่วนประกอบในเมนูต่าง ๆ ได้ เช่น นำไปชุบแป้งทอด ผัดกระเพรา แกงโฮะ คั่วแฮ่ม เป็นต้น

การปลูกต้นโกสน

ต้นโกสน

ปลูกในกระถาง

วิธีแรกคือการปลูกโกสนในกระถาง เพื่อไปใช้ตกแต่งอาคาร สถานที่ ตกแต่งที่อยู่อาศัยหรือตกแต่งสวน โดยใช้กระถางที่มีความสูงประมาณ 14-16 นิ้ว ใช้ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก แนะนำให้ใช้ขุยมะพร้าวผสมกับดินและปุ๋ยในอัตราส่วนเท่าๆ กัน ได้แก่ ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก ขุยมะพร้าว ดินร่วนอัตรา 1 : 1 : 1 ผสมกับดินปลูก การปลูกโกสนในกระถางแนะนำให้เปลี่ยนกระถาง1-2 ปีต่อครั้ง ช่วยให้ต้นไม้สามารถเจริญเติบโตได้เร็วขึ้นและกลายเป็นทรงพุ่มที่ดูสวยงาม

ต้นโกสน

ภาพถ่ายโดย cottonbro จาก Pexels

ปลูกลงบนแปลง

การปลูกโกสนลงบนแปลงหรือลงในดินที่เตรียมไว้เพื่อประดับบ้าน ตกแต่งสวน ปลูกไว้บริเวณหน้าบ้านหรือข้างบ้าน ต้องขุดหลุมที่มีขนาด 30 x 30 x 30 เซนติเมตร ขนาดกำลังดี โดยใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักผสมกับดินร่วนในอัตราส่วน 1 :  2 และผสมกับดินปลูก

การขยายพันธุ์โกสน

โกสนสามารถขยายพันธุ์ได้หลายวิธี เช่น การเสียบกิ่งหรือการปักชำ การเสียบยอด การติดตา การตอน เป็นต้น แต่วิธีที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในการขยายพันธุ์ก็คือการเสียบกิ่ง โดยให้เลือกกิ่งพันธุ์ที่สมบูรณ์ ไม่ใหญ่หรือไม่เล็กจนเกินไป กิ่งจะต้องไม่ใหญ่กว่าต้นตอที่ต้องการเสียบ รวมถึงไม่อ่อนและไม่แก่เกินไปด้วย ดังนั้น ต้องเลือกกิ่งพันธุ์ที่เหมาะสม จากนั้นนำมาตัดให้เป็นปากฉลามแล้วเสียบลงบนตอ แต่ต้องใช้ตอขุนช้างเท่านั้น เนื่องจากตอขุนช้างจะสามารถหาอาหารเลี้ยงต้นเก่ง มีโอกาสที่ต้นจะเจริญเติบโตได้รวดเร็วและสมบูรณ์

ขั้นตอนต่อมาให้พันรอบรอยประกบด้วยพลาสติกใส เพื่อเชื่อมให้สนิทกัน จากนั้นใส่ลงไปในถุงพลาสติกหรือในตู้อบหากมี มัดปากถุงให้แน่นทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือนสามารถย้ายลงปลูกในดินได้ตามต้องการ สำหรับผู้ที่ต้องการเพาะพันธุ์เพื่อขายปลูกเพียงแค่ระยะเวลาประมาณ 1-2 เดือนก็สามารถขายได้เลย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันโกสนบอกได้เลยว่าเป็นที่ต้องการของตลาดมาก ๆ เหมาะกับผู้ที่ต้องการปลูกต้นไม้เพื่อหารายได้เสริม รับรองว่ามีกำไร มีรายได้ที่น่าพึงพอใจแน่นอน

ในส่วนการเพาะเมล็ดจะนำเมล็ดมาผสมลงในขุยมะพร้าวใช้เวลา 25-30 กว่าวันกว่าที่เมล็ดจะงอกออกมาแล้วต้องดูแลให้ต้นโตเต็มที่ประมาณ 1 ปี ถึงจะสามารถย้ายลงไปปลูกในกระถางได้

ต้นโกสน

ภาพถ่ายโดย Dimitry Zub จาก Pexels

วิธีดูแลรักษาต้นโกสน

ต้นโกสน ชอบแดดไหม ต้นไม้ชนิดนี้ชอบแสงแดดอ่อนๆ ไปจนถึงแสงแดดที่ร้อนจัด ดังนั้น ต้องปลูกไว้ในสถานที่ที่มีแสงแดดส่องถึงหรือปลูกไว้กลางแจ้ง เนื่องจากโกสนนั้นดูแลไม่ยาก ทนต่อสภาพอากาศในประเทศไทยของเราได้ดี ชอบน้ำพอเป็นกลาง ช่วงแรกการปลูกลงดินไม่จำเป็นต้องรดน้ำทุกวันก็ได้สามารถลดน้ำ 2 วัน 1 ครั้งหรือวันเว้นวัน สำหรับการใช้ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก ควรให้ปุ๋ยในอัตราส่วน 0.5-1 กิโลกรัมต่อต้น แนะนำให้ใส่ปุ๋ยปีละ 5-6 ครั้ง เรื่องโรคภัยไม่ค่อยมีปัญหาเท่าไหร่โกสนทนต่อสภาพอากาศได้ดีรวมถึงต้านทานโรคได้ดีเช่นกัน แต่ทั้งนี้ก็ให้ระวังแมลงจำพวกเพลี้ยแป้งแทน วิธีการป้องกันแมลงเพลี้ยแป้งคือการใช้ยากำจัด สำหรับอัตราการใช้ยาแต่ละชนิดต้องศึกษาตามฉลากที่ระบุไว้

ต้นโกสน
ต้นโกสน
ต้นโกสน
ต้นโกสน
ต้นโกสน
ต้นโกสน

ทั้งหมดนี้ ก็คือ สาระน่ารู้เกี่ยวกับต้นโกสน เป็นอย่างไรกันบ้าง เชื่อว่าคนที่สนใจในพันธุ์ไม้ชนิดนี้คงได้สาระดีๆ ได้ทั้งความรู้และความเข้าใจมากขึ้น เห็นไหมว่าโกสนเป็นพันธุ์ไม้ที่ปลูกง่ายดูแลไม่ยากเลย แถมยังมีประโยชน์มากมายเป็นไม้มงคลที่ได้รับความนิยมในการปลูกด้วย

งานวิจัยอ้างอิง Croton, Codiaeum variegatum – Wisconsin Horticulture