Tuesday, 17 May 2022

ชวนชม ไม้ประดับดอกและไม้ประดับต้น สวยงาม ปลูกง่าย หลากหลายสายพันธุ์

ชวนชม

ชวนชม จัดเป็นไม้ประดับดอกและไม้ประดับต้นที่อยู่คู่บ้านคู่เมืองคนไทยมายาวนาน ได้รับความนิยมในอันดับต้นๆ สำหรับการปลูกไม้ประดับ ลำต้นชวนชมมีลักษณะแปลกตา ฐานลำต้นแตกอวบออกเป็นพูน แตกกิ่งน้อย ออกดอกจำนวนมาก ดอกสีสันสวยงามมีทั้งสีแดง สีชมพู และสีขาว ถือได้ว่าเป็นไม้ดอกไม้ประดับที่มีราคาค่อนข้างแพง นิยมปลูกและจำหน่ายแบบกระถาง กระถางชวนชมสวยๆ มีให้เลือกหลายแบบหลายลวดลาย มีทั้งแบบปูนพลาสติกและดินเผา

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ: Impala Lily, Pink Bignonia, Mock Azalea, Desert Rose

ชื่อวิทยาศาสตร์: Adenium obesum (Fosk.) Roem. & Schult.

วงศ์: APOCYNACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้นและราก

       ลำต้นมีลักษณะเป็นรูปขวดและอวบน้ำ โคนลำต้นอวบขยายเป็นพูพอนใหญ่ ตรงนี้เองที่เรียกว่า โขด ส่วนกลางของลำต้นจะขยายใหญ่และสั้น ปลายลำต้นจะแตกกิ่งออกไม่เป็นระเบียบ กิ่งมีขนาดเล็ก สั้น ผิวลำต้นและกิ่งเรียบ เปลือกลำต้นจะบางติดเป็นเนื้อเดียวกันกับแก่น ผิวด้านนอกเทาอมเขียว แก่นหรือเนื้อด้านในมีสีขาวอมเหลือง ฉ่ำน้ำ รากประกอบด้วยรากแขนงจำนวนมาก บวมใหญ่ รากแทงลึกลงดินได้มากกว่า 1 เมตร

ใบ

       ลักษณะเป็นใบเลี้ยงเดี่ยว ใบแตกออกเป็นเดี่ยวๆ เรียงสลับกันแน่นตามกิ่ง ใบรูปไข่ ก้านใบจะสั้น ปลายใบมน โคนใบสอบแผ่นในหนา เรียบหรือหยักเป็นคลื่น อาจแผ่ราบหรือโค้งห่อ ใบเหนียว เป็นมัน มีขนปกคลุม ขนาดใบกว้าง 3-5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 5-8 เซนติเมตร

yaopey yong 7joRu9MCnck unsplash

ดอก

       สำหรับดอกไม้ชวนชมจะออกดอกเป็นช่อ ดอกแทงออกบริเวณปลายกิ่งจำนวน 10-20 ดอก ผลัดกันบานครั้งละ 3-4 ดอก ชวนชมดอกประกอบด้วยกลีบดอกรูปไข่ 5 กลีบ โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูปกรวยคือที่อยู่ของรังไข่ กลีบดอกกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตร ยาว 5-8 เซนติเมตร แผ่นกลีบเรียบ ปลายกลีบแหลม ขอบหยักเป็นฟันเลื่อยและเป็นลูกคลื่น หรืออาจมีขอบกลีบเรียบ สีของดอกมีหลากหลายสีสัน เช่น สีขาว สีแดง สีชมพู เป็นต้น ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ส่วนตรงกลางดอกจะเป็นกลีบเกสรฐานเชื่อมติดกันเป็นวง กลีบเกสรด้านในแตกต่างกันออกไปตามสายพันธุ์ กลีบด้านในเป็นที่อยู่ของเกสรตัวผู้ 5 อัน และวงเกสรตัวเมีย ส่วนที่อยู่ด้านในสุดคือรังไข่

เมล็ดและผล

       ผล เรียกว่า ฝัก มีจำนวน 2 ฝักติดกัน ฝักจะกางออกเป็นรูปเขาคู่ เรียวยาวคล้ายถั่วเขียว ปลายฝักเรียวแหลม มีร่องตรงกลางตามแนวยาว ขนาดฝักยาวประมาณ 0.5-1.5 เซนติเมตร อาจยาวได้มากถึง 30 เซนติเมตร ฝักอ่อนสีเขียว ค่อยเปลี่ยนเป็นสีแดงเมื่อแก่ สีของฝักอาจแตกต่างกันออกไปในแต่สายพันธุ์ ภายในฝักมีเมล็ดจำนวนมาก เมล็ดทรงกระบอกยาว

สายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมในประเทศไทย

ชวนชม มีถิ่นกำเนิดที่ทวีปแอฟริกาฝั่งตะวันออก ในแถบแระเทศซาเนีย เคนยา และยูกันดา ปัจจุบันมีหลายสายพันธุ์ ส่วนสายพันธุ์ที่นิยมปลูกในประเทศไทย มีราคาสูง ได้แก่

  • สายพันธุ์ฮอลแลนด์ : เป็นชวนชมแคระ มีโขดขนาดใต้ดิน ออกดอกง่ายและออกดอกตลอดทั้งปี ต้นชวนชมแคระ ลำต้นแตกแขนงจำนวนมาก ใบมันสีเขียวอ่อน ไม่มีขน ดอกจะมีสีชมพู กลีบดอกสีชมพูเข้ม กรวยดอกมีสีเหลือง มีรยางค์อับเรณู
  • สายพันธุ์ยักษ์ญี่ปุ่น : สายพันธุ์นี้ลำต้นจะตรงและใหญ่ แตกกิ่งออกด้านข้างน้อย ใบมีลักษณะเรียวแคบ ไม่มีขน ใบมีสีเขียวสดใส มองเห็นเส้นใบขาวโดดเด่น นอกจากนั้น สายพันธุ์นี้ยังแบ่งออกเป็นอีกหลากหลายสายพันธุ์ ไม่ว่าจะเป็นยักษ์ญี่ปุ่นแคระ ยักษ์ญี่ปุ่นลูกผสม แต่ละสายพันธุ์มีการแบ่งแยกย่อยออกไปอีกมากมาย จึงไม่แปลกใจที่คุณจะเห็นชวนชมยักษ์ที่มีทั้ง ชวนชมด่าง ใบด่าง ใบเงิน ใบมัน กิ่งแดง ฯลฯ
  • สายพันธุ์ยักษ์ซาอุหรือยักษ์อาหรับ,อาลาบิฮัม : ลักษณะลำต้นสูงใหญ่คล้ายกับไม้ยืนต้น ใบมีขน โขดจะอยู่ที่บริเวณโคนต้น สามารถผลัดใบได้เอง ยักษ์อารับในประเทศไทยสามารถจำแนกได้อีกหลายสายพันธุ์ เช่น ยักษ์ลพบุรี ยักษ์เยเมน ยักษ์สิงห์บุรี ฯลฯ
  • สายพันธุ์โซโคทรานัม : ถือได้ว่าเป็นชวนชมยักษ์ที่แท้จริง มีรายงานพบว่าสูงถึง 6 เมตร โขดกว้างราวๆ 2 เมตร ดอกสีชมพูเล็ก ใบมันไม่มีขน สีเขียวมีเส้นกลางใบชัดเจน โซโคทรานัมในประเทศไทยสามารถจำแนกได้มากมาย เช่น เพชรบ้านนา เขาหินซ้อน เอส 1 เพชรกรุงเก่า ฯลฯ

การปลูก

       การปลูกชวนชม วิธีที่ได้รับความนิยมคือการเพาะเมล็ด วัสดุที่ใช้ในการเพาะกล้าได้แก่ ดิน แกลบ ขุยมะพร้าว ปุ๋ยคอกในอัตราส่วน 1 : 2 : 1 : 1 สำหรับวัสดุสำหรับปลูกได้แก่ ดิน ทราย แกลบดำ ขุยมะพร้าว ปุ๋ยคอก ในอัตราส่วน 3 : 1 : 0.5 : 1 : 1  วิธีเพาะเมล็ดแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน

  1. นำเมล็ดแห้งมาแช่สารละลายน้ำตาลซูโครสความเข้มข้น 10% ทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง
  2. นำเมล็ดปักลงไปในถุงเพาะชำหรือกระถางเพาะ พร้อมกับรดน้ำให้ชุ่ม
  3. นำกระถางเพาะหรือถุงเพาะตั้งไว้ในที่รำไร ให้รดน้ำทุกวัน รดน้ำวันละ 1 ครั้ง

วิธีปลูกชวนชม

       หลังจากที่เพาะชวนชมจนได้ความสูงประมาณ 10 เซนติเมตรแล้ว จากนั้นให้นำชวนชมมาลงปลูกในกระถางขนาดใหญ่ขึ้น ใช้วัสดุปลูกตามที่แนะนำ เมื่อนำชวนชมมาตั้งตรงกลางแล้วให้กลบดิน ทับไม่ต้องหนามาก กดดินไม่ต้องแน่น จากนั้นนำขุยมะพร้าวแช่น้ำมาคลุมรอบๆ แต่ไม่ต้องชิดโคนต้น

การดูแลรักษา

  • รดน้ำวันละ 2 ครั้ง หากรดบ่อยเกินไปอาจทำให้รากเน่าได้
  • การให้ปุ๋ยใช้สูตร 16-16-16 สูตรเสมอ ให้ปริมาณน้อยทุกๆ 2 สัปดาห์ เมื่อต้นโตเต็มที่แล้วให้เปลี่ยนไปใช้ปุ๋ยเร่งดอกสูตร 8-24-24 ทุก 2 สัปดาห์
  • การแต่งกิ่ง โดยธรรมชาติชวนชมจะมีกิ่งที่อ่อนช้อย ควรตัดกิ่งที่เกะกะออกไป เพื่อให้อากาศสามารถถ่ายเทได้สะดวกและได้โชว์โขดหรือหัวที่สวยงาม
adenium multiflorum 2301920 1920

ความเชื่อเกี่ยวกับชวนชม

       ชวนชม ไม้ดอกที่ปลูกอยู่ในเขตพระราชวังมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 6 โดยพระนางเธอลักษมีลาวัณในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นเจ้านายพระองค์แรกที่นำมาปลูกไว้ในพระตำหนัก และได้ประทานชื่อดอกไม้ชนิดนี้ว่า ชวนชม คนจีนเรียกว่า ปู้กุ้ยฮัว หมายถึง ดอกไม้แห่งความร่ำรวย คนไทยมีความเชื่อว่าเป็นไม้มงคลชนิดหนึ่ง ช่วยเสริมสร้างสิริมงคลให้กับผู้ปลูก ชื่อมีความไพเราะเป็นมงคล จึงได้รับความนิยมนำมาปลูกประจำบ้าน ตกแต่งสวน หรือตกแต่งสถานที่ต่างๆ นอกจากนั้นคนไทยยังเชื่อว่าการปลูกชวนชมแล้วจะสร้างเสน่ห์ ทำให้ดึงดูดและน่ามองด้วย

ประโยชน์ของชวนชม

       ชวนชม ไม่พบว่ามีสรรพคุณทางยาสมุนไพร ไม่สามารถใช้รักษาอาการ รักษาโรคต่าง ๆ ได้ แต่นิยมปลูกไม้ดอกไม้ประดับชนิดนี้เพื่อความเป็นสิริมงคลและเพื่อความสวยงาม นิยมปลูกในกระถางขนาดใหญ่ ใช้ตกแต่งบ้าน ตกแต่งสถานที่โรงพยาบาล โรงเรียน อาคาร สำนักงาน สถานที่ราชการ ตกแต่งสวน ฯลฯ แต่ภายใต้ความสวยงามนั้น คุณต้องระวังเพราะน้ำยางของมันเมื่อสัมผัสโดนผิวหนังจะก่อให้เกิดการระคายเคือง จนเกิดผื่นแดงขึ้นได้ บางรายแพ้อาจมีอาการแสบร้อนหรือมีอาการอักเสบแบบรุนแรง ถ้าถามถึงราคาของต้นชวนชม ทั้งนี้ ราคาต่อต้นโดยประมาณ 150 บาท แต่ก็ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ด้วย บางสายพันธุ์อาจมีราคาสูงถึงหลักแสนเลยก็มี

5 1

ทั้งหมดนี้ คือ สาระน่ารู้ข้อมูลที่น่าสนใจและเชื่อว่าจะมีประโยชน์ต่อทุก ๆ คนที่กำลังศึกษาไม้ดอกไม้ประดับอย่างชวนชมเป็นอย่างมาก ชวนชม ไม้ดอกไม้ประดับที่สร้างความสวยงามให้กับผู้ที่พบเห็น นิยมปลูกในกระถาง การปลูกและการดูแลรักษาไม่ได้ยากอย่างที่คิดเพียงต้องดูแล เอาใจใส่ เข้าใจธรรมชาติของมัน แค่นี้คุณก็จะได้ชวนชมที่ต้นสวยงาม สมบูรณ์ ออกดอกน่าชื่นชม ชวนชมสมชื่อแล้ว บางคนปลูกขายสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำเลยก็มี แถมยังเป็นไม้ดอกไม้ประดับที่ส่งผลทางด้านจิตใจ ด้านความเชื่อของคนไทยด้วยเป็นไม้มงคล เสริมเสน่ห์ ชวนชม ดึงดูดสายตาผู้พบเห็น จึงได้แปลกใจเลยว่าทำไมชวนชมถึงกลายเป็นไม้ดอกไม้ประดับที่ได้รับความนิยมตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

งานวิจัยอ้างอิง Adenium obesum (Desert Azalea, Desert Rose, Impala Lily, Kudu Lily, Mock Azalea, Sabi Star) | North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox (ncsu.edu)